Pierwszy rok życia to najbardziej dynamiczny okres rozwoju dziecka, w tym rozwoju mowy. Dziecko w ciągu pierwszego roku uczy się chwytać, raczkować, chodzić no i oczywiście mówić. Jednak już przed urodzeniem, przebywając w łonie mamy, w ok. trzecim trymestrze ciąży układ słuchowy jest już na tyle dojrzały, że dziecko słyszy bicie serca mamy, słyszy również i reaguje na odgłosy z zewnątrz tj. głos mamy, rytm jej chodu, tak że po urodzeniu rozpoznaje, że to mama do niego przemawia. Dlatego będąc jeszcze w ciąży należy do dziecka przemawiać, śpiewać mu, tańczyć. W pierwszym okresie po porodzie dziecko komunikuje się z nami w sposób niewerbalny, czyli płaczem.

Czynności związane z ssaniem piersi stanowią pierwsze przygotowanie maluszka do mówienia. Karmienie piersią odgrywa dużą rolę w oddychaniu i połykaniu co bezpośrednio wpływa na prawidłowy zgryz a co za tym idzie, na prawidłowy rozwój aparatu mowy, który konieczny jest do prawidłowego mówienia.

Etapy rozwoju mowy u niemowląt:

  • pierwszy miesiąc życia – osesek reaguje na niedogodności (mokra pielucha, pragnienie, łaknienie, ból),
  • w drugim miesiącu życia możemy usłyszeć płacz o różnym zabarwieniu: gniewanie się, ostry krzyk na wszelkie niedogodności jak mokra pielucha, czy żałość gdy coś boli.
  • już pod koniec drugiego miesiąca życia dziecko wydaje dźwięki: samogłoski „a”,”e” często łączone ze spółgłoską „h”,
  • a pod koniec 3 miesiąca życia niemowlak zaczyna „gruchać”- „ek-he”, śmieje się,
  • kończąc 4 miesiąca życia dziecko okazuje radość wydając radosne okrzyki : używając głosek- „f”,”w”,”s”
  • w 5 miesiącu życia dziecko głuży, czyli wydaje rytmiczne ciągi sylabowe,
  • w 7 i 8 miesiącu życia pojawia się gaworzenie, czyli wypowiadanie bez określonego sensu – sylaby np.:da-da, ba-ba, ga-ga,
  • pod koniec 8 miesiąca życia dziecko potrafi cicho gaworzyć,
  • a kończąc 9 miesiąca życia dziecko coraz częściej powtarza te same ciągi wyrazowe np.: mamama, bababa, gagaga,
  • 10 miesiąca życia to okres gdy dziecko świadomie powtarza sylaby, rozpoznaje osoby z najbliższego otoczenia, rozumie określenia: mama, tata, baba, dada i zna kilka najczęściej powtarzanych pojęć.

Kończąc 1 rok życia dziecko samodzielnie i adekwatnie używa sylab w zależności od sytuacji, oczywiście znanych dziecku jak: am-am, daa lub daj, bum-bum, nee. Prawidłowo reaguje na słowo „nie”. Między 1 a 2 roku życia maluszek wypowiada coraz więcej prostych słów a słownik dziecka rozbudowuje się z dnia na dzień.

Na początku więcej rozumie niż potrafi sam powiedzieć, jest to okres swoistej mowy malucha.

Tempo rozwoju mowy dziecka zależy w dużej mierze od stymulacji ze strony najbliższego otoczenia: rodziców, rodzeństwa, dziadków, czy opiekunów.
Do dzieci należy przemawiać poprawnie, dobrze artykułując słowa, śpiewać lub czytać bajki, nie sepleniąc. Rozmawiać, nazywać i prowokować do odpowiedzi na zadane pytania. Bawić się słowem!

Opracowanie: Grażyna Lomosik – Gemza, logopeda, pedagog z wieloletnim stażem.

Fotografia: Paulina Jasińska